|
STEROWANIE UKŁADAMI KLIMATYZACJI
CZ.1
|
|
Gdy do warsztatu przyjeżdża klient z niedziałającą klimatyzacją, trzeba wykonać czynności obsługowe związane z czynnikiem chłodniczym. Kłopoty zaczynają się, gdy po ich wykonaniu układ nie rozpoczyna pracy. O pracy układów
klimatyzacyjnych wiemy już wiele. Znane są procesy zachodzące wewnątrz
nich. Potrafimy odczytywać parametry układu: ciśnienie i temperaturę.
Dzięki takiej wiedzy możemy rozpoznawać usterki występujące w
hydraulice. Często jednak problem pojawia się bo napełniony układ w
ogóle nie chce wystartować. Gdy klient przyjeżdża do
warsztatu i zgłasza brak pracy klimatyzacji pierwsze podejrzenie pada
na zbyt niską ilość czynnika chłodniczego, ponieważ w naturalny
sposób opuszcza on układ.
![]() Elementy
sterowania układem klimatyzacyjnym: A –
czujnik za niskiego/za wysokiego ciśnienia (zabezpieczenie układu), B
–
wysterowanie wentylatora skraplacza, C -sterowanie i zabezpieczenie
sprężarki,
D – sterowanie wydatkiem sprężarki w układzie z dyszą
dławiącą, E – czujnik
zamarzania parownika, F – sterowanie powietrzem wentylowanym,
G –
zabezpieczenie silnika
|
|
Zbyt małą ilość czynnika można
rozpoznać po niskim ciśnieniu na manometrach. Gdyby czynnika w
ogóle nie było i manometry wskazywałyby ciśnienie
atmosferyczne, wtedy należy sprawdzić jego szczelność napełniając go
azotem i kontrolując utrzymanie ciśnienia. Szczelny układ należy
obsługiwać zgodnie z procedurą, czyli: jeżeli jest czynnik należy
odessać jego resztki z pojazdu, osuszyć układ, uzupełnić odessany olej
i napełnić prawidłową ilością czynnika chłodniczego. Gdy jesteśmy pewni
ilości i jakości czynnika możemy przystąpić do uruchamiania układu.
Uruchamiamy silnik, temperaturę nawiewu ustawiamy na minimum, włączamy
klimatyzację, jeżeli nie włączy się automatycznie i kontrolując
temperaturę w dyszach czekamy na podmuch chłodnego powietrza. Bardziej
doświadczeni nasłuchują jeszcze czy nastąpiło �stuknięcie" sprzęgła
sprężarki. Problemy pojawiają się gdy czekamy na próżno.
Sprzęgło nie wydaje dźwięku i temperatura się nie zmienia. Dla pewności
kontrolujemy wskazania manometrów. Ciśnienie jest właściwe
dla pełnego układu, lecz nie pojawiają się żadne zmiany wskazujące na
ruch czynnika. Nabieramy wtedy pewności, że sprężarka nie wystartowała.
Ponieważ sprzęgło jest wysterowane napięciem 12 V można ją uruchomić
�na krótko". Jeżeli sprężarka wystartuje możemy być pewni,
że usterka musi być w systemie sterowania. Żeby odnaleźć usterkę trzeba
posiadać wiedzę na temat sterowania układem klimatyzacyjnym oraz
sterowaniem wentylacją samochodu.
|
|
Dla prawidłowej pracy klimatyzacja i wentylacja pojazdu zostały wyposażone w różne systemy zabezpieczeń i sterowań. Wykraczanie warunków poza zakres prawidłowej pracy lub usterki w którymś ze sterowań nie zezwolą na uruchomienie układu. Do zabezpieczeń i sterowań możemy zaliczyć:
|
|
Zabezpieczenie
układu klimatyzacji przed
uszkodzeniem
|
|
Sprężarka jest smarowana olejem niesionym wraz z czynnikiem chłodniczym. Gdy zmniejsza się ilość czynnika, a co za tym idzie oleju dostarczanego do sprężarki, zmniejsza się jej smarowanie. W efekcie może ona ulec nadmiernemu zużyciu a nawet zatarciu. Dlatego producenci wprowadzili zabezpieczenie przed zbyt niską ilością czynnika. Gdy czynnik wydostaje się do atmosfery spada ciśnienie we wnętrzu układu. Niebezpiecznie niska wartość ciśnienia wyłączy układ. Do tego zabezpieczenia wykorzystano czujnik ciśnienia zamontowany najczęściej pomiędzy skraplaczem a parownikiem. ![]() |
|
Z
manometru LP można odczytać
ciśnienie i temperaturę włączania klimatyzacji. Poniżej tego ciśnienia
klimatyzacja nie zostanie włączona.
|
|
Standardowo wykorzystywany jest stycznik otwierający obwód elektryczny poniżej określonej wartości ciśnienia. Tym ciśnieniem jest najczęściej wartość 2.1 bara. Czujnik ten jednocześnie stanowi zabezpieczenie przed uruchamianiem układu w zbyt niskich temperaturach. 2.1 bara odpowiada temperaturze około 3 stopnie C. Gdy temperatura otoczenia spada poniżej tej wartości włącznie klimatyzacji nie ma sensu a wręcz jest szkodliwe. W takiej temperaturze w powietrzu znajduje się dużo wilgoci, a mała różnica temperatur między 3 stopnie C a 0 stopni C powoduje błyskawiczne zamarzanie skroplonej na ściankach parownika wody. Wtedy przepływ powietrza przez parownik nie jest możliwy. Dlatego układ nie jest uruchamiany. Ten sam czujnik ma najczęściej drugi zakres kontrolny. Zabezpiecza on układ przed występowaniem zbyt wysokiego ciśnienia. W zbyt wysokiej temperaturze (wysokim ciśnieniu) czynnik chłodniczy trudno się skrapla, ponieważ nasycenie gazu jest bliskie punktu krytycznego. Dodatkowo powoduje przeciążenie sprężarki i niebezpieczeństwo jej nadmiernego zużycia a nawet zatarcia. Z tych powodów, gdy ciśnienie zbliża się do 28-32 bar czujnik wyłącza układ. Ponowne włączenie jest możliwe po ustabilizowaniu ciśnień i temperatur. |
|
Kontrola czujników ciśnienia Czujniki ciśnienia zabezpieczające
układ mają najczęściej budowę styczników. W zależności od
producenta układu może ich być kilka, w tedy każdy odpowiada za
swój zakres ciśnień. Kilka styczników może być
zintegrowanych we wspólnej obudowie. Pojedyncze styczniki
mają dwa piny, zintegrowane posiadają cztery piny.
![]() |
|
Wygląd
i schemat elektryczny
zintegrowanego czujnika ciśnienia. Zastosowano w nim cztery zakresy
pracy.
Zakres I i IV
zabezpiecza układ. Zakres
II i III uruchamia wentylatory.
|
Styczniki
zamykają obwód elektryczny powyżej
określonego ciśnienia. Gdy podejrzewamy usterkę stycznika, a jesteśmy
pewni że
istnieją warunki do uruchomienia układu (prawidłowe ciśnienie i
temperatura),
możemy dla próby wypiąć wtyczkę elektryczną z czujnika i
zamiast niego
wprowadzić „mostek” elektryczny. Gdy po tak
wykonanej próbie układ zacznie
pracować należy sprawdzić ciśnienia reakcji stycznika.
![]() |
|
Przed
wymianą czujnika należy sprawdzić ciśnienia
jego pracy
|
|
Należy podłączyć do niego miernik lub próbnik elektryczny i podłączając do azotu sprawdzić reakcję czujnika na wzrost ciśnienia. Stycznik powinien zamknąć obwód przy określonym ciśnieniu. Wartości ciśnienia dla danego czujnika należy odnaleźć w informacji technicznej. Uszkodzony czujnik należy wymienić. Drugim rodzajem czujników kontrolujących ciśnienie są czujniki zmieniające opór przy zmianie wartości ciśnienia. Takie czujniki wskazują aktualne ciśnienie w układzie. Mają one trzy piny podłączeniowe. Informacja o ciśnieniu jest odczytywana przez elektroniczny zespół sterujący klimatyzacji lub sterownik silnika. To sterownik decyduje czy włączyć klimatyzację. Informacje o wartości ciśnienia należy odczytać ze sterownika, za pośrednictwem testera elektronicznego. Może on zgłosić błąd czujnika, jeżeli wartość wskazywanego ciśnienia jest poza zakresem. Jednak gdy czujnik będzie wskazywał ciśnienie nie prawidłowe, ale mieszczące się w tolerancji ciśnień, błąd nie zostanie zgłoszony. Trzeba wtedy w bloku parametrów pracy odczytać wartość ciśnienia i porównać ją ze wskazaniami manometrów. Różnice w odczytach, np. 1 bar w parametrach a 5 bar na manometrach, wskazują na usterkę czujnika lub jego okablowania. Gdy połączenie elektryczne jest w porządku należy wymienić czujnik. Sterowanie pracą sprężarki
Sprężarka
jest
wyposażona w sprzęgło elektromagnetyczne pozwalające na przeniesienie
napędu.
Sygnał uruchamiający sprężarkę jest napięciowy. Podanie na
elektromagnes
napięcia 12V uruchamia sprężarkę. Część sprężarek jest na stałe
napędzana.
Wtedy nie posiadają one sprzęgła. Praca lub jej brak odbywa się za
pomocą
siłownika elektromagnetycznego i jest kontrolowana przez sterownik.
Sprężarka
jest wysterowana w
zależności od:
zapotrzebowania na czynnik,
bezpieczeństwa pracy sprężarki i
układu. Uruchomienie
sprężarki nastąpi, gdy występuje zapotrzebowanie na czynnik chłodniczy.
Sprężarka o stałym wydatku będzie pracowała w sposób
przerywany (sposób
sterowania zostanie omówiony w sterowaniu pracą parownika).
Zbyt duży przepływ
czynnika wyłączy sprężarkę. Zostanie uruchomiona ponownie po pojawieniu
się
zapotrzebowania na czynnik chłodniczy. Sprężarki
o zmiennym wydatku mogą pracować bez przerwy. Zmiana wydatku
jest realizowana przez samą sprężarkę w sposób mechaniczny
lub elektryczny i
może być zarządzana przez sterownik.
![]() |
|
Regulatory
wydatku sprężarki: A – mechaniczny, B -
elektromechaniczny
|
|
Najczęściej regulacja odbywa się mechanicznie. Sprężarka tak reguluje wydatkiem by wartość ciśnienia po stronie ssącej była stała. Uszkodzony zawór wyłączy sprężarkę z pracy. Mimo obrotów wałka nie będzie ona pompować czynnika. Nowoczesne konstrukcje posiadają wysterowanie sprężarki za pomocą elektrozaworu sterowanego elektronicznie przez sterownik klimatyzacji. W tym przypadku dla kontroli sprawności trzeba posiadać tester elektroniki. W sterowniku należy szukać ewentualnych błędów zaworu. Niesprawny zawór niezależnie od konstrukcji trzeba wymienić na nowy. ![]() |
|
Kontrola
ciągłości zaworu
elektromechanicznego sprężarki. Opór wskazuje ciągłość.
Wartość opory należy
porównać z danymi z informacji technicznej.
|
Sprężarki
mogą
posiadać czujniki bezpieczeństwa. Są one mocowane w skrzyni korbowej
lub do
korpusu. Najczęściej są to czujniki temperatury. Wyłączają one pracę
sprężarki,
gdy temperatura przekroczy maksymalną wartość.
![]() |
|
Uszkodzony
czujnik temperatury
sprężarki będzie blokował jej uruchomienie
|
|
Autor:
Jarosław Pieniek
Jaroslaw.Pieniek@wega.net.pl |